# Tajemnice barczewskiego więzienia i jego słynnego więźnia - Link: https://tko.pl/187108,2023,03,02,tajemnice-barczewskiego-wiezienia-i-jego-slynnego-wieznia - Published: 2023-03-02T11:01:11+01:00 - Author: Krystyna Świdzińska **W zakładzie karnym w Barczewie przebywał przez wiele lat i zmarł jeden ze** ** zbrodniarzy z czasów II wojny światowej Erich Koch. ** ## Niezwykłe położenie zakładu karnego [Więzienie w Barczewie](https://tko.pl/41451,2020,01,25,historia-najslynniejszego-wieznia-zakladu-karnego-w-barczewie) znajduje się na terenie byłych ogrodów zakonu franciszkanów. W 1812 roku budynki zostały przeznaczone na więzienie przez władze pruskie. W 1945 roku zakład przejęły wojska sowieckie, a od 1946 roku przeszedł w ręce polskich władz. W latach osiemdziesiątych XX wieku w więzieniu tym byli przetrzymywani między innymi Władysław Frasyniuk, Adam Michnik, Stefan Niesiołowski, Leszek Moczulski, Romuald Szeremietiew czy Józef Szaniawski. ## Erich Koch i jego kariera w NSDAP Erich Koch urodził się 19 czerwca 1896 roku Elberfeld. Ukończył tam szkołę powszechną, a także szkołę średnią oraz szkołę handlową. Początkowo pracował w drukarni, jednak od 1914 roku zatrudnił się jako robotnik kolejowy. W 1915 roku odbył szkolenie wojskowe, a następnie od 1916 do 1918 roku służył w Armii Cesarstwa Niemieckiego. W 1926 roku ponownie wrócił do pracy na kolei. W 1922 roku wstąpił w szeregi NSDAP i brał aktywny udział w sabotowaniu francuskiej okupacji Zagłębia Ruhry. Wkrótce został liderem tamtejszego okręgu, a jego popularność w kręgach partyjnych zaczęła rosnąć. W 1928 roku został przeniesiony na stanowisko gauleitera Prus Wschodnich, a wkrótce został posłem do Reichstagu. W 1933 roku tuż po krótkim przejęciu władzy przez narodowych socjalistów został mianowany przez Adolfa Hitlera nadprezydentem Prus Wschodnich. W 1938 roku otrzymał stopień SA-Obergruppenführera. ## II wojna światowa i liczne zbrodnie W czasie II wojny światowej zajmował się początkowo wyłącznie sprawami Polaków zamieszkujących ziemie, które zostały włączone do III Rzeszy. W 1941 roku został szefem administracyjnym na Ukrainie i miał do swojej dyspozycji Gestapo na podległym mu obszarze. Był on odpowiedzialny między innymi za deportację setek tysięcy ludzi do obozów zagłady. Po wkroczeniu [Armii Czerwonej](https://tko.pl/143636,2022,05,13,ipn-obrona-olsztynskich-szubiennic-wyrazem-pogardy-dla-ofiar-armii-czerwonej) na Ukrainę udał się do Prus Wschodnich. Kochowi udało się uniknąć schwytania przez Rosjan. Ukrywał się do 1949 roku, kiedy to został schwytany przez Brytyjczyków w Hamburgu. Mimo tego, że ZSRR nalegał, nie został on wydany Związkowi Radzieckiemu, a Polsce. Jego proces rozpoczął się w 1958 roku i został on uznany winnym śmierci około 400 tysięcy Polaków. Zbrodnie popełnione na terytorium Ukrainy nie były brane pod uwagę. Został skazany na karę śmierci 9 maja 1959 roku. ## Wyroku nie wykonano Wyrok nie został wykonany z powodu złego stanu zdrowia. Do 1965 roku przebywał w więzieniu w Warszawie, a następnie Erich Koch trafił do [więzienia w Barczewie](https://tko.pl/186741,2023,03,01,kolejna-kontrola-w-zk-w-barczewie-byly-naduzycia-ze-strony-funkcjonariuszy), gdzie zmarł 12 listopada 1986 roku w wieku 90 lat. Został pochowany w tajemnicy na miejscowym cmentarzu parafialnym. Erich Koch nigdy nie przyznał się do winy. Na pierwszym posiedzeniu oświadczył, że „Nikogo nie zamordowałem, jestem niewinny, o tych wszystkich okropnościach popełnianych przez Niemców w czasie wojny dowiedziałem się tu na sali sądowej po raz pierwszy”. W czasie procesu, który trwał 5 miesięcy, na zakończenie wyrok został odczytany przez przewodniczącego składu orzekającego sędziego Edwarda Binkiewicza. Brzmiał on następująco „W imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (…) uznaję Ericha Kocha za winnego popełnienia zbrodni (…) że w okresie od 1 września 1939 r. do kwietnia 1945 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przyłączonym do Prus Wschodnich jako tzw. okręg Ciechanowski i okręg Suwalski oraz na terenie tzw. okręgu Białostockiego, jako gauleiter NSDAP, a następnie jako szef Zarządu Cywilnego Okręgu Białostockiego, działając ze względów politycznych, narodowościowych i rasowych, z własnej inicjatywy i w urzeczywistnieniu przestępczych wskazań władz państwowych III Rzeszy i NSDAP, łamiąc elementarne prawne i moralne zasady współżycia ludzi oraz przekraczając uprawnienia przyznane wojskowemu okupantowi na mocy obowiązującego prawa międzynarodowego, brał udział w dokonywaniu zabójstw osób spośród ludności cywilnej przez planowanie, przygotowywanie, organizowanie, podżeganie i udzielanie pomocy do zabójstw osób uznanych przez reżim hitlerowski za przeszkodę w utrzymaniu i ugruntowaniu władztwa hitlerowskiego na okupowanych terenach polskich…”. ## Związek z Bursztynową Komnatą W czasie swojego pobytu w więzieniach wielokrotnie Koch sugerował, że zna miejsce ukrycia [Bursztynowej Komnaty](https://tko.pl/33677,2019,07,03,lesne-poszukiwania-bursztynowej-komnaty-nieodkryte-tunele-w-mamerkach). Składał nawet radzieckiej stronie propozycje odbycia podróży do Królewca w celu odnalezienia jej. Z powodu tej wiedzy wyrok śmierci nie został wykonany. Ze względu na to, że był on postrzegany przez PRL, jako cenne źródło wiedzy nie był traktowany jak zwykły więzień. Karę odbywał w celi jednoosobowej. Większość czasu spędzał na spisywaniu wspomnień i spacerach. Nauczył się nawet języka polskiego i miał dostawać do celi polskie gazety między innymi „Trybunę Ludu” oraz gazety niemieckie. Miał on otrzymać również zgodę na oglądanie programów, po tym, jak się dowiedział, że w więzieniu jest telewizor.