# Cmentarz w Brąswałdzie czyli „Warmińskie Powązki”

- Link: https://tko.pl/176721,2022,10,30,cmentarz-w-braswaldzie-czyli-warminskie-powazki
- Published: 2022-10-30T10:21:25+01:00
- Author: Redakcja TKO

Cmentarz w Brąswałdzie, usytuowany pod Olsztynem, jest nazywany „Warmińskimi Powązkami”
ze względu na jego charakterystyczny charakter. Zgodnie z opinią ekspertów, reprezentuje
on najlepiej design dawnych cmentarzy na Warmii.

Cmentarz leży naprzeciwko kościoła, na wzniesieniu przy drodze do Barkwedy. Na jego
obszarze znajdują się liczne XIX-wieczne nagrobki, ozdobione odlewanymi żeliwnymi
krzyżami oraz rzeźbami Chrystusa i Marii. Na części starych grobów widnieją tabliczki
z nazwiskami zmarłych – polsko brzmiące nazwiska i imiona zapisane są niemiecką 
czcionką. Najstarsza część cmentarza, ze względu na swe kulturowe i historyczne 
walory, jest pod opieką konserwatora zabytków.

Na brąswałdzkim cmentarzu zmarłych spoczywa wielu zasłużonych dla Warmii działaczy
propolskich z okresu przedwojennego, w tym ksiądz Walenty Barczewski (1856-1928)
oraz jego matka, Barbara. Nagrobek księdza, poety i etnografa warmińskiego jest 
zdobiony rzeźbą Chrystusa ukazanego jako dobry pasterz z barankiem na ręku. Na grobie
matki, Barbary, znajduje się figura Matki Bożej o naturalnej wielkości.

Na cmentarzu spoczywają też następcy ks. Barczewskiego, tacy jak ks. Herman Macherzyński
i ks. Anicenty Murawski.

Cmentarz posiada osobną kwaterę dla dzieci.

Grób rodziny Żurawskich znajduje się w rogu cmentarza w Brąswałdzie. W ostatnim 
czasie ich życiorys został opowiedziany w filmie „Żurawscy z Kanj” w reżyserii Adama
Błaszczoka. Pięć osób z tej rodziny zginęło z powodu opresji reżimów hitlerowskiego
i komunistycznego związanej z ich propolską działalnością.

Brąswałd, oddalone o 10 km od Olsztyna, jest wsią, która na początku XX wieku odgrywała
istotną rolę w przypominaniu o polskości Warmii. W miejscowym kościele znajdują 
się patriotyczne malowidła ścienne (zamówione przez ks. Barczewskiego), działała
tu polska szkoła, a także urodziła się poetka, pisarka i zbieraczka warmińskiego
folkloru – Maria Zientara-Malewska.

źródło: PAP