# Sukces olsztyńskiego naukowca

- Link: https://tko.pl/106380,2015,01,10,sukces-olsztynskiego-naukowca
- Published: 2015-01-10T10:38:49+01:00
- Author: Redakcja TKO

**Naukowiec z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie, prof.
dr hab. Zygmunt Giżejewski, przebadał 296 poroży jeleni szlachetnych ze zbiorów 
Stacji Badawczej PAN w Popielnie, aby sprawdzić jak wyglądało zanieczyszczenie środowiska
metalami ciężkimi na przestrzeni ostatnich 60 lat (1953-2013). Otrzymane wyniki 
zostały porównane z rezultatami analizy wykonanej dla 4 poroży kopalnych  reniferów
z terenu Mazur datowanych na ok 10 060 lat BP.**

Populacja ludzi liczy już ponad 7 mld i ciągle wzrasta. Wraz z nią postępuje rozwój
wielu technologii przemysłowych, których produktem ubocznym są zanieczyszczenia 
w postaci metali ciężkich emitowanych do środowiska, które następnie są kumulowane
w tkankach roślin i zwierząt. W efekcie wszyscy mamy w sobie pewne ilości metali
ciężkich, tj.  ołowiu, kadmu, rtęci i arsenu, które są silnie rakotwórcze, powodują
szybsze starzenie się i zaburzają metabolizm dobrych pierwiastków – wymieniając 
tylko kilka z ich niekorzystnych właściwości. Większość tych metali jest również
absorbowana z wody i powietrza i jest łatwo wchłaniana z przewodu pokarmowego. Badania
nad stężeniami pierwiastków toksycznych w mięśniach zwierząt w Polsce wykazały, 
iż w porównaniu ze zwierzętami domowymi,  większe ilości tych pierwiastków występują
u zwierząt łownych, np. jeleniowatych.
 W związku z tym, że badania koncentracji
poszczególnych metali ciężkich w środowisku dotyczyły określonych lat z przeszłości,
nieocenionym materiałem badawczym okazały się próbki (5 g) pobrane z poroży jeleni
szlachetnych, które są co roku zrzucane i nakładane. Pełna regeneracja poroża, a
także najszybszy jego wzrost w świecie zwierząt (do 1,5 cm na dobę) dotyczy nie 
tylko tkanki podstawowej, ale również skóry miękkiego poroża, naczyń krwionośnych
i nerwów, świadczą o fenomenie biologicznym tej tkanki. Intensywny wzrost poroża
powoduje, że jest ono miejscem docelowym dla metali ciężkich i jest rezerwuarem 
informacji o stanie środowiska w roku w którym powstało. Analizując wyniki zauważalne
są spadki ilości ołowiu wynikające np. z wycofania benzyny ołowiowej i pojawienia
się katalizatorów, ale także niepokojące zwyżki związków arsenu, kadmu i rtęci wynikające
z wprowadzenia na rynek insektycydów, pestycydów, herbicydów, czy też emisji toksycznych
gazów przemysłowych. Wykryto również 70-krotnie wyższe stężenie arsenu w kopalnych
porożach reniferów, pochodzącego z wybuchu superwulkanu (ok. 11 000 lat p.n.e.),
którego kraterem jest obecnie jezioro Laacher See w Niemczech. Otrzymane rezultaty
badań przeprowadzonych przez prof. Giżejewskiego pozwolą określić jakie działania
człowieka i zjawiska zachodzące w przyrodzie miały największy wpływ na uwalnianie
związków toksycznych do środowiska na przestrzeni lat oraz będą stanowić bazę do
opracowywania strategii ochrony środowiska naturalnego w przyszłości.

RED